Waarom steeds meer zzp’ers AI omarmen (en jij misschien ook zou moeten)

Waarom gebruiken zoveel zzp’ers AI in hun werk?

Zzp’ers zijn altijd al een ondernemend volkje geweest, maar nu laten ze ook op technologisch vlak van zich horen. Uit recent onderzoek van Knab (juni 2025) blijkt dat de helft van de Nederlandse zelfstandigen AI-tools gebruikt. En nee, dat zijn niet alleen de hippe twintigers met een tech-startup, maar ook zestigers in de zorg, tekstschrijvers, consultants en alles daartussenin.

Wat opvalt? Niet alleen het aantal gebruikers groeit, maar ook de intensiteit: 70% van de gebruikers zegt AI vaker in te zetten dan een jaar geleden. Ze besteden er gemiddeld bijna 5 uur per week aan en gebruiken gemiddeld twee tools. Dat is geen speeltje meer, dat is serieuze productiviteit.

Wat doen zzp’ers eigenlijk met AI?

Een paar voorbeelden:

• Teksten schrijven of herschrijven (denk aan offertes, blogs of e-mails)
• Plannen structureren (zoals projectvoorstellen of klantstrategieën)
• Visueel materiaal genereren (voor social media of websites)
• Codeerhulp en debugging voor tech-zzp’ers
• Sparren met een ‘virtuele collega’ voor creatieve of strategische input

De populairste tool? Geen verrassing: ChatGPT. 94% van de AI-gebruikers zet deze tool in. Andere favorieten zijn Microsoft Copilot, Canva en Claude.

Hoe draagt AI bij aan minder stress en meer werkplezier?

Wat het onderzoek vooral laat zien: AI is geen bedreiging, maar een ontlaster. Ruim de helft van de gebruikers zegt minder werkdruk te ervaren sinds ze AI inzetten. Niet omdat ze minder werk hebben, maar omdat het werk efficiënter wordt gedaan. Denk aan:

• Minder eindeloos Googelen
• Sneller tot een eerste concept of ontwerp
• Eenvoudiger prioriteiten stellen
• Minder piekergedachten bij een blanco pagina

Zoals een IT-consultant in het onderzoek zegt: “Het is alsof ik ineens een collega heb die 24/7 klaarstaat. Alleen dan eentje die nooit moppert.”

Waarom gebruikt de andere helft van de zzp’ers nog geen AI?

Toch zijn er nog veel zelfstandigen die twijfelen of helemaal geen interesse hebben. De topredenen:

• Geen tijd om ermee aan de slag te gaan
• Onvoldoende kennis van de mogelijkheden
• Twijfels over betrouwbaarheid of privacy
• Het gevoel dat het niet bij hun werk past

En ja, sommige zorgen zijn terecht. AI is geen magische oplossing. Het kan fouten maken (denk aan ‘hallucinaties’) en ethische vragen oproepen. Maar dat hoeft geen reden te zijn om het níet te proberen. Sterker nog: kritisch blijven is onderdeel van slim gebruik.

Concrete voorbeelden per beroepsgroep

Wat AI concreet oplevert, hangt sterk af van je vakgebied. Een paar illustraties van hoe dat er in de praktijk uitziet:

• Zzp’ers in de zorg of coaching gebruiken AI vooral om verslagen en rapportages sneller uit te schrijven na een gesprek of behandeling, zodat er meer tijd overblijft voor de cliënt zelf in plaats van voor administratie.
• Bouwvakkers en installateurs laten AI helpen bij het opstellen van offertes op basis van een korte inschatting, of gebruiken het om technische specificaties te vertalen naar begrijpelijke taal voor de klant.
• Tekstschrijvers en marketeers gebruiken AI als sparringpartner voor een eerste opzet, waarna zij hun eigen stijl en expertise erover heen leggen, in plaats van het werk volledig over te laten.
• Consultants en adviseurs zetten AI in om grote hoeveelheden informatie (rapporten, onderzoeken, klantdata) samen te vatten, zodat ze sneller tot een advies komen.

Het patroon dat steeds terugkomt: AI neemt niet het vakinhoudelijke werk over, maar wel het tijdrovende voorwerk eromheen.

Waar moet je als zzp’er op letten bij AI-gebruik?

Voordat je vol enthousiasme klantgegevens in een AI-tool plakt, is het goed om een paar dingen te weten:

• Wees terughoudend met vertrouwelijke klantinformatie. Gratis AI-tools gebruiken invoer soms om hun model te trainen. Vermijd het invoeren van namen, contractdetails of andere herleidbare gegevens van klanten, tenzij je weet dat de tool dat niet opslaat of hergebruikt.
• Controleer AI-output altijd voordat je het naar een klant stuurt. AI kan overtuigend klinken en toch feitelijk onjuist zijn. Jij blijft verantwoordelijk voor wat er onder jouw naam uitgaat, niet de AI.
• Wees transparant waar dat relevant is. Bij sommige opdrachten (bijvoorbeeld tekstwerk of adviesrapporten) stellen klanten het op prijs, of eisen ze zelfs, dat je vermeldt in hoeverre AI is gebruikt.
• Denk na over de AVG als je met persoonsgegevens werkt. Verwerk je klant- of patiëntgegevens via een AI-tool, ga dan na of die tool voldoet aan de regels rond gegevensverwerking, zeker bij gevoelige informatie.

Wat kun jij hier als ondernemer mee?

Voor de twijfelaars onder ons: begin klein. Probeer een gratis tool zoals ChatGPT of Perplexity en kijk wat het voor jou kan betekenen. Heb je een blog of nieuwsbrief? Laat AI helpen met een eerste opzet. Werk je in de bouw of zorg? Kijk of je met AI sneller rapporten of offertes kunt maken.

Het mooie is: de meeste zzp’ers leren het zichzelf aan. Geen dure cursussen nodig, gewoon beginnen en gaandeweg slimmer worden. Inmiddels wordt AI-kennis zelfs gevraagd in steeds meer opdrachten.

Ook bestaan er AI-training voor zzp’ers om ondernemers een goede basis te geven over het gebruiken van AI.

AI is de nieuwe collega (die nooit op vakantie gaat)

De belangrijkste conclusie uit het onderzoek? AI is niet alleen voor nerds of creatievelingen. Het is voor iedereen die slimmer wil werken. Het geeft overzicht, inspiratie en tijd terug. En dat is precies wat zelfstandigen nodig hebben.

Dus: of je nu in de ICT zit, coach bent, fotograaf of boekhouder, AI kan jou helpen. Begin klein, blijf kritisch en ontdek hoe jij het verschil kunt maken met een beetje hulp van technologie.