AI-gebruik onder zzp’ers stijgt razendsnel en verlaagt werkstress

50% van de zzp’ers gebruikt inmiddels AI

Voor het eerst gebruikt meer dan de helft (51 %) van de zelfstandigen minstens één AI-tool in hun werk, tegenover 38 % een jaar eerder. Van de niet-gebruikers zegt 23 % dat ze binnenkort wel willen starten.

Meestal twee tools, gemiddeld bijna 5 uur per week

Actieve gebruikers werken gemiddeld met twee AI-tools en besteden er ruim 4 uur en 41 minuten per week aan, wat neerkomt op ongeveer 14% van hun werktijd. 25 % gebruikt AI zelfs (bijna) dagelijks en 70 % gebruikt het frequenter dan vorig jaar.

Bijna de helft betaalt voor AI, gemiddeld €30 p/m

Zo’n 46 % van de gebruikers heeft een betaald account bij bijvoorbeeld ChatGPT of Copilot, waar ze gemiddeld €30 per maand voor neerleggen. Ongeveer 10 % geeft meer dan €50 per maand uit.

ChatGPT domineert, andere tools lopen achter

ChatGPT is veruit favoriet: 94 % van de AI-gebruikers zet het in voor schrijven, research of brainstorms. Andere tools zoals Microsoft Copilot (28 %), Canva (16 %), Google Gemini (12 %) en Claude (10 %) volgen op afstand. ChatGPT en Claude zijn de meest intensief gebruikte tools, gemiddeld >3 uur per week.

Sectorverschillen: ICT en media lopen voorop

In sectoren zoals ICT en Media & Communicatie is het gebruik het hoogst: zo’n 63 % van de zzp’ers gebruikt daar AI, vaak voor contentcreatie, coderen of klantenservice. In zakelijke dienstverlening is dat 56 %, kunst & cultuur 54 %, terwijl in de bouw slechts 19 % AI inzet.

AI verlaagt werkdruk en stress

Een kwart van alle zzp’ers ervaart stress door werkdruk. 58 % van de AI-gebruikers voelt daardoor minder druk, tegen slechts 15 % van de niet-gebruikers. AI helpt bij repetitieve taken, samenvattingen en structuur – en dat geeft mentale ruimte. Iemand verwoordt het zo:

“Een AI‑assistent doet in minuten wat vroeger een middag googelen kostte. Dat geeft echt lucht.”

En waarom gebruiken de anderen geen AI?

Bij de zzp’ers zonder AI-gebruik geven de meeste aan:

• Ze moeten zich er nog in verdiepen (35 %)
• Ze weten niet goed hoe het werkt (34 %)
• Hebben geen tijd gehad (29 %)
• Denken dat het niet bij hun werk past (25 %)
• Of hebben te weinig vertrouwen in de tools (23 %)

Kansen én zorgen over AI

In totaal ziet 35 % van de zzp’ers AI uitsluitend als kans, 31 % ziet zowel kansen als bedreigingen, en 5 % ervaart vooral nadelen. Zorgen gaan vooral over privacy, betrouwbaarheid en de angst dat opdrachtgevers AI-werk als voldoende beschouwen. Vooral tekstschrijvers, fotografen en coaches zijn alert op deze risico’s.

Knab‑onderzoeker Casper Zwart vat het treffend samen:

“AI is in rap tempo van experiment naar onmisbare collega gegaan. … hij neemt routinetaken over en geeft tijd terug voor wat écht waarde toevoegt…”

Wat betekent dit voor jou als zzp’er?

1. AI is al geïntegreerd in het werk van de meerderheid. 51 % is geen trend meer, maar dagelijkse praktijk – en de groei is nog lang niet voorbij.
2. Tools als ChatGPT versterken je workflow, besparen tijd en verlagen stress.
3. Toch blijven veel zelfstandigen achter. Redenen die je kunt aanpakken met trainingen of pilots.
4. Blijf kritisch. Het benutten van AI mag efficiënt zijn, maar je blijft zelf regisseur van inhoud, ethiek en kwaliteit.

Hoor je bij de groep die nog niet is begonnen? Zo pak je het aan

Herken je jezelf in een van de redenen hierboven om nog niet met AI te zijn gestart? Dan hoef je niet meteen een compleet plan te maken. Een rustige opbouw werkt beter dan alles tegelijk willen:

1. Begin met één terugkerende taak. Denk aan het samenvatten van lange e-mails, het opstellen van een eerste concept voor een offerte, of het voorbereiden van een social media post. Kies iets dat je vaak doet en weinig risico heeft als het een keer niet perfect is.
2. Gebruik het als eerste concept, niet als eindproduct. De grootste tijdswinst zit erin dat je niet meer met een leeg scherm begint. Je blijft zelf verantwoordelijk voor het controleren en aanpassen van wat eruit komt.
3. Bouw pas uit als de eerste taak went. Pas als één toepassing een vast onderdeel van je werkweek is geworden, voeg je een volgende taak toe. Zo voorkom je dat AI weer een project op de stapel wordt in plaats van een gewoonte.

Voor wie liever niet in zijn eentje uitzoekt hoe dat precies werkt, is een gerichte training vaak sneller dan zelf uitproberen en weer afhaken. Kijk bijvoorbeeld naar AI-training voor zzp’ers of laat je adviseren door een AI-consultant over wat bij jouw werk past.

Welke risico’s moet je zelf in de gaten houden?

De zorgen die zzp’ers noemen, privacy, betrouwbaarheid en de vraag of opdrachtgevers AI-werk als volwaardig zien, zijn niet ongegrond. Een paar praktische aandachtspunten:

• Deel geen vertrouwelijke klantgegevens in een gratis AI-tool, tenzij je zeker weet hoe die aanbieder met je data omgaat. Voor gevoelige informatie is een betaalde, zakelijke omgeving met duidelijkere afspraken vaak veiliger.
• Controleer altijd de output. AI-tools klinken zelfverzekerd, ook als ze iets verzinnen. Vooral bij feitelijke informatie, cijfers of juridische teksten is een eigen check onmisbaar.
• Wees transparant waar dat relevant is. Sommige opdrachtgevers hebben expliciete wensen over AI-gebruik in geleverd werk. Bespreek dit vooraf in plaats van er later discussie over te krijgen.
• Laat AI het handwerk doen, niet het denkwerk. De zzp’ers die het meest profiteren, zetten AI in voor samenvatten, structureren en een eerste opzet maken, en houden zelf de regie over kwaliteit, toon en de uiteindelijke beslissing.

Bron: Knab Bieb